Bài viết của thành viên chia sẻ trên diễn đàn không nhất thiết trùng với quan điểm của Ban Quản trị Dự án Học+Làm=Giàu
NGÔ THIÊN HẢI
233 bài viết
51 lượt cảm ơn

Giới tính:
Ngày tham gia: 07/03/2010
Giáo viên

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÒNG HIẾU THẢO

04/11/2010 21:31:33

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÒNG HIẾU THẢO

VÀ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC LÒNG HIẾU THẢO TRONG GIAI ĐOẠN HIÊN NAY

1. Bản chất của lòng hiếu thảo

Nói đến hiếu, mọi người đều nghĩ ngay đến tình cảm, tình thương yêu của con cái đối với ông bà, cha mẹ.

Trong chữ Hán, chữ "Hiếu" là chữ viết tắt của hai chữ "Lão" ở trên (lược bớt phần dưới) và chữ "Tử" ở dưới. Hiếu tức là mối quan hệ cha trên, con dưới; suy rộng ra là đạo nghĩa của con cháu đối với cha mẹ, ông bà, tổ tiên.

Theo Đức Mạnh Tử thì hiếu ở mức độ cao nhất và khái quát nhất là làm cho cha mẹ được tôn trọng, được vinh hiển, làm cho cha mẹ vui lòng và hãnh diện (Đại hiếu tôn thân) (tiết 4, chương Vạn Chương thượng, Mạnh Tử tập hạ)

Ca dao Việt Nam cũng có câu:

Thờ cha mẹ, ở hết lòng

Ấy là đạo hiếu dạy trong luân thường

Nội hàm của chữ hiếu như trên ngày nay vẫn còn nguyên giá trị, và đó cũng là giá trị còn mãi đến muôn đời.

(Hiếu ngày nay có thể được hiểu rộng hơn, hiếu với dân, nhưng trong bài viết này chỉ đề cập đến lòng hiếu thảo của con cháu đối với ông bà cha mẹ)

2. Vị trí của đức hiếu trong cấu trúc nhân cách

Hiếu là gốc của đạo đức, gốc của lòng nhân ái.

Người phương đông coi trọng đạo đức vì đó là gốc của nhân cách. Trong các phẩm chất đạo đức thì lòng nhân ái được xem trọng hàng đầu. Nhân là đức đầu tiên trong ba đức: Nhân, Trí, Dũng (theo Đức Khổng Tử); bốn đức Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí (theo Đức Mạnh Tử); hay năm đức Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín, (theo Hán Nho). Hiếu lại được coi là gốc của lòng nhân ái. Vì thế có câu “Hiếu tự giả bách hạnh chi tiên” (Hiếu đứng đầu trong muôn đức).

Người Trung Quốc có câu: “ Thiên địa tứ thời, xuân tại thủ. Nhân sinh bách hạnh, hiếu vi tiên” Nghĩa là: Trời đất có bốn mùa, mùa xuân đứng đầu. Con người có trăm hạnh, hiếu hạnh là trên hết (Bốn mùa, xuân đứng trước. Trăm nết, hiếu hàng đầu).

Kinh Nhẫn Nhục của Đạo Phật cũng có nói: Tột cùng của đức, không gì hơn hiếu. Tột cùng của thất đức, không gì hơn bất hiếu. (Ðiều thiện tối cao là chí hiếu, điều ác cực ác là bất hiếu)

Hiếu kinh, tác phẩm chính của Nho giáo nói về đạo hiếu được mở đầu như sau: Hiếu là gốc của đức, là nguồn của giáo…Thân thể, tóc, da nhận từ cha mẹ, không dám tổn thương đó là khởi đầu của hiếu. Lập thân hành đạo, dương danh với hậu thế, để làm rạng rỡ cha mẹ, đó là kết cục của hiếu.

Đức Mạnh Tử cũng khẳng định hiếu là gốc của lòng nhân ái: “Hiếu đễ giả giã, kỳ khi nhân bản dư”.

Trong cuốn "Một nghìn lẻ một đêm" một nhà thông thái đã trả lời đám đông: "Nỗi khổ nhất và dai dẳng nhất trên đời là có đứa con hư". Như vậy chúng ta có thể hiểu ngược lại, không gì hạnh phúc hơn khi có được người con ngoan, người con có hiếu: "Con khôn nở mặt mẹ cha"

Trong kho tàng ca dao Việt Nam, tiếng nói của người dân được kết tụ mấy nghìn năm lịch sử. Với những lời lẽ mộc mạc, dễ hiểu đã đề cao chữ hiếu, coi đó là đạo lý hàng đầu:

Trai thời trung hiếu hàng đầu,

Gái thời tiết hạnh làm câu sửa mình.

Làm trai nết đủ trăm đường,

Trước tiên điều hiếu đạo thường xưa nay.

Một lòng thờ mẹ kính cha,

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Tu đâu cho bằng tu nhà,

Thờ cha kính mẹ ấy là chân tu.

3. Cơ sở xác định: “Hiếu tự giả bách hạnh chi tiên”-Hiếu đứng đầu muôn đức- Hiếu là gốc của lòng nhân

Hiếu là nền tảng của đạo làm người, là nhân tố để hình thành nên đức nhân. Từ hiếu sẽ sinh lòng nhân, từ lòng nhân sẽ sinh lòng bác ái. Chỉ khi nào con người biết bắt đầu từ sự hiếu thảo với cha mẹ, từ sự gắn bó với thân quyến, thì người ấy mới có thể thương yêu người khác. Trước khi nghĩ đến việc yêu thương, đối xử tốt với mọi người thì cần phải biết yêu thương và đối xử tốt với ông bà, cha mẹ trong gia đình, những người đã sinh thành, nuôi dưỡng mình, yêu thương mình hơn ai hết.

Chúng ta biết thương cha mẹ, rồi từ đó nẩy sinh thương anh chị em, thương họ hàng nội ngoại, thương xóm làng, thương đồng bào …thương cả nhân loại.

Đức Mạnh Tử nói: Người nhân phải yêu thương tất cả, nhưng trước hiết phải yêu thương kẻ thân tộc và người tài đức (tiết 46, chương Tận Tâm thượng, Mạnh tử  tập hạ)

Một lẽ rất dễ hiểu là với ông bà, cha mẹ, người đã sinh thành, dưỡng dục nên mình, không ai yêu thương mình hơn mà mình không yêu thương họ thì làm sao có thể yêu thương người khác được. Anh đối xử với người ruột thịt không ra gì thì làm sao có thể hi vọng sẽ đối xử tốt với người khác.

Người xưa giải thích rằng trong cuộc đời này không phải ai cũng là vua, là chồng, là vợ, là anh, là em...nhưng khi đã có mặt trên đời thì ai cũng là con: vua là con, thần là con, cha cũng là con... Không những thế, trong 3 mối quan hệ: cha con, vợ chồng, anh em tạo ra cái gọi là “gia đạo chính” thì quan hệ cha con mà trong đó phụ từ, tử hiếu được đặt nên đầu.

4. Tầm quan trọng của việc giáo dục lòng hiếu thảo

Hiếu thảo là gốc của nhân cách, vì vậy giáo dục phải đi từ gốc của nhân cách. Gốc có vững thì cây mới có thể bền.

Nho giáo khẳng định con người sinh ra, trưởng thành trong gia đình, nếu không biết tri ân, kính trọng cha mẹ - người mang nặng đẻ đau, chăm chút từ lúc ấu thơ đến lúc trưởng thành thì cũng không thể có lòng nhân đạo với những người khác, với cộng đồng, với dân tộc. Đức Khổng Tử cho rằng, người quân tử là người “tu thân, tề gia” rồi mới đến “trị quốc, bình thiên hạ”. Có được hiếu thì mới có được các đức khác, hiếu là gốc mà người quân tử phải nắm lấy, vì cái gốc được vững  tốt, tự nhiên đạo lý từ đó mà sinh ra.

Xã hội muốn ổn định và phát triển thì phải có sự ổn định từ trong mỗi gia đình. Gia đình nào cũng có những người con hiếu thảo thì xã hội mới hy vọng ổn định và phát triển được. Bởi lẽ người con có hiếu trước hết sẽ không làm gì để cha mẹ buồn lòng, sau đó là người quyết chí lập thân hành đạo, nêu cao thanh danh đến đời sau làm vinh hiển cho cha mẹ: “lập thân hành đạo, dương danh ư, hậu thế dĩ hiển phụ mẫu”.

Thực tiễn hiện nay cho thấy nhiều trẻ phạm pháp, làm việc không tốt, làm cha mẹ phải buồn phiền, lo lắng, xấu hổ đó là vì chưa thực sự thương yêu ông bà, cha mẹ hoặc chưa biết cách yêu thương, chưa thấu hiểu ý nghĩa đạo lý thực sự của chữ hiếu. Ngược lại, những trẻ biết yêu thương bố mẹ thì luôn cố gắng học hành thật tốt, ngoan ngoãn, làm nhiều việc có ích để làm vui lòng cha mẹ.

 

5. Biện pháp giáo dục lòng hiếu thảo cho con trẻ trong giai đoạn hiện nay

5.1. Giáo dục lòng hiếu thảo phải bắt đầu ngay từ khi trẻ còn nhỏ, từ trong gia đình

Uốn cây từ thuở còn non

Dạy con từ thuở con còn thơ ngây

Trong Giáo huấn diễn ca, Nguyễn Trãi có viết: Khai tâm từ thuở thiếu niên

Hiếu kinh tiểu học đọc liền cho thông.

Con trẻ dễ uốn nắn khi còn nhỏ dại, cha mẹ cần dạy dỗ bắt vào khuôn phép ngay khi chúng một hay hai tuổi. Cần có những quy luật trong gia đình về vấn đề vâng lời, lễ phép, con cái phải tuân theo một số luật lệ trong gia đình. Cha mẹ cần ấn định những giới hạn cho con cái.

5.2. Giáo dục lòng hiếu thảo thông qua việc tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi

* Khai sáng, bồi dưỡng, nâng cao nhận thức, làm cho con trẻ nhận thức đúng, đủ, sâu sắc về chữ hiếu

Nhận thức đúng thì có cơ sở để có hành vi đúng, nhận thức sai thì hành vi sẽ sai. Vì vậy, phải phân tích cho con trẻ hiểu được hiếu là gì và tại sao phải hiếu thảo.

Hiếu là biết làm vui lòng cha mẹ. Làm vui lòng cha mẹ thì có nhiều cách và tùy vào mỗi giai đoạn. Lúc nhỏ thì ngoan ngoãn nghe lời, học hành chăm chỉ, ra đường thì không làm gì để mang tai mang tiếng cho bố mẹ, lớn lên còn phải biết lập thân, lập nghiệp, làm nhiều việc tốt đẹp để làm vinh hiển ông bà, cha mẹ.

Con cái phải có hiếu với ông bà, cha mẹ vì ông bà, cha mẹ là những người đã vất vả sinh thành, nuôi dưỡng mình, không có ông bà, cha mẹ thì không có mình. Có thể có những lúc cha me, ông bà đối xử không đúng cách nhưng ông bà, cha mẹ là những người yêu thương con cháu hơn hết và không ai yêu thương mình hơn họ. Vì thế phải hiếu thảo để báo đền công sinh thành, dưỡng dục.

* Hình thành, bồi dưỡng, nâng cao tình cảm, niềm tin, nhu cầu, động cơ trong sáng, lành mạnh, tích cực

Tình cảm, niềm tin, nhu cầu, động cơ là những yếu tố thúc đẩy, kìm hãm hành vi, điều khiển và điều chỉnh hành vi. Nếu có tình cảm, nhu cầu, động cơ, niềm tin trong sáng, tích cực thì có hành vi đúng đắn và tích cực.

Cha mẹ nên dành thời gian gần gũi, quan tâm đến con cái để xây dựng mối quan hệ hiểu biết, thiện cảm, tin tưởng. Biết lắng nghe những tâm sự của con, cho con được bày tỏ những suy nghĩ và chính kiến, trao đổi để cùng con giải quyết những vấn đề con đang gặp khó khăn. Cần vui vẻ hòa nhã, và bầy tỏ tình yêu thương với con cái. Con cái dễ vâng lời nghe theo chúng ta khi chúng ta ân cần dịu ngọt hơn là khi chúng ta cau có gắt gỏng. Tổ chức những hoạt động vui vẻ của tập thể gia đình như đưa con đi thăm hỏi mọi người, thăm hỏi ông bà nếu ông bà không ở cùng, đưa con đi mua các đồ dùng học tập, đi thăm quan nghỉ hè.

Không nên la hét, chửi rủa và đánh dập con. "Cả giận, mất khôn". Khi con cái cảm thấy bị xúc phạm, bị đánh đập quá đau và quá tàn tệ chúng sẽ oán ghét cha mẹ, khoảng cách giữa cha mẹ và con càng ngày càng trở nên xa cách, như vậy không có lợi cho việc hình thành tình cảm của con cái đối với ông bà, cha mẹ.

Biết khen ngợi, động viên cũng như biết phê bình, nhắc nhở đúng lúc, đúng thời điểm.

* Tác động trực tiếp đến hành vi, hình thành hành vi và thói quen hiếu thảo

Cha mẹ nào cũng thương yêu con cái, vì con cái là tài sản lớn nhất của cha mẹ. Nhưng thương yêu phải đúng cách. Nuông chiều con là thể hiện tình thương yêu không đúng cách, đó là tình thương yêu mù quáng. A.X.Macarenco, nhà giáo dục nổi tiếng của Nga đã nhận định: “Món quà nguy hiểm nhất mà cha mẹ dành cho con cái đó là tình thương yêu mù quáng”.

Thương con thì phải mong con tiến bộ, mong con trở thành người tốt. Muốn làm được điều đó phải biết đòi hỏi và giao việc cho con cái. Nếu chỉ thỏa mãn nhu cầu của đứa trẻ, nuông chiều trẻ, không đòi hỏi gì ở chúng thì chúng sẽ sinh ra lòng ích kỷ, chỉ nghĩ đến mình mà không nghĩ đến người khác. Đối với con trẻ thì học hành chăm ngoan và đạt kết quả tốt là nhiệm vụ chính phải hoàn thành. Ngoài ra, cha mẹ phải giao việc cho trẻ làm theo khả năng của trẻ. Lúc nhỏ phải biết làm những việc như quét nhà, tự phục vụ, giúp cha mẹ làm những việc vặt, biết học hành đúng giờ, chơi và học phải biết tự thu dọn đồ đạc cho gọn gàng, ngăn nắp.... Lớn hơn, ngoài việc học hành cũng phải biết tranh thủ phụ giúp gia đình làm kinh tế tùy theo sức khỏe, thời gian của mình, phải biết lo toan công việc gia đình, săn sóc ông bà, cha mẹ, khi ông bà, cha mẹ mệt....

5.3. Giáo dục bằng nêu gương là phương pháp có tầm quan trọng đặc biệt

Thông qua những câu chuyện về những tấm gương sáng về lòng hiếu thảo để dạy trẻ, kể cho chúng nghe những câu chuyện cổ xưa, những tấm gương nhân đức và hiếu thảo để nhắc nhở chúng về bổn phận đối với ông bà cha mẹ.

Có lần Hồ Chủ tịch đã tâm sự: “Bác đã gần 80 tuổi mà vẫn nhớ chuyện ông Lão Lai, vợ chồng Quách Cự, chú bé Hán Lục Tích ... hiếu thảo với cha mẹ như thế nào. Những chuyện như thế ngày xưa cả những người không biết chữ cũng thuộc. Các chú phải biết rút kinh nghiệm, học tập cách giáo dục của ông cha ta”. (Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục, Nxb GD, 1990, tr 255)

Cha mẹ phải làm gương sáng để con trẻ noi theo. Không có gì tác động lên tâm hồn non nớt của con trẻ bằng quyền lực của sự làm gương, còn giữa muôn vàn tấm gương thì không tấm gương nào gây ấn tượng sâu sắc và bền chặt bằng tấm gương của cha mẹ và thầy cô giáo” (N.I.Nôvicốp). Có người nói:"Con cái họ đang theo dõi họ, và bất cứ hành động nào của người lớn trước mặt con cái đều chỉ dạy cho chúng về cách đối xử với mọi người." Cha mẹ cần làm gương cho con cái bằng cách đối xử thương yêu, săn sóc và kính trọng ông bà của chúng. Gia đình là trường học đầu tiên của lòng nhân ái. Cha mẹ là thầy dạy đầu tiên của con cái.

Tài liệu tham khảo

1.     Tứ thư  (dịch giả Đoàn Trung Còn) Nxb Thuận Hoá, 2006.

2.     Phạm Khắc Chương. Giáo dục gia đình, Nxb Giáo dục, 2001.

3.     Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục, Nxb Giáo dục, 1990.

4.     Vũ Ngọc Phan. Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam. Nxb Khoa học xã hội, 1998.

5.     Phạm Viết Vượng. Lý luận giáo dục, Nxb ĐH Sư phạm Hà Nội, 2008.

 

 

Báo vi phạm
Bình luận
LÊ THƯƠNG
Cán bộ quản lý
8 bài viết
0 lượt cảm ơn
Tham gia: 27/10/2010
Giới tính:
bài viết hay lắm.Chắc anh là chuyên gia tâm lý nhĩ.
(04/11/2010 21:50:42)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
LÊ THƯƠNG
Cán bộ quản lý
8 bài viết
0 lượt cảm ơn
Tham gia: 27/10/2010
Giới tính:
anh có thể cho em làm quen đc không ?
em hiện đang là sinh viên và rất muốn học hỏi , anh giúp em với nhé.
(04/11/2010 21:55:12)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
NGÔ THIÊN HẢI
Giáo viên
233 bài viết
51 lượt cảm ơn
Tham gia: 07/03/2010
Đang sống tại: Gia Lai
Giới tính:
uh.anh rất vui khi đc làm quen với em.Anh không học tâm lý nhưng đang nghiên cứu sâu về lĩnh vực tâm lý con người.Anh sẵng sàn chia sẻ những gì anh biết với em nếu em thật sự có tinh thần học hỏi.
(05/11/2010 11:30:57)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
LÊ THƯƠNG
Cán bộ quản lý
8 bài viết
0 lượt cảm ơn
Tham gia: 27/10/2010
Giới tính:
em cảm ơn anh trước nhé.
(05/11/2010 21:09:06)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
ĐOÀN LOAN
2 bài viết
0 lượt cảm ơn
Tham gia: 16/07/2012
chao anh, e da doc bai viet cua anh, em thay rat hay va cung rat co ich cho cong tac cua ban than em. em rat mong dc lam quen va hoc hoi them o anh.anh nhan loi chu a!
(16/07/2012 23:59:13)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
ĐOÀN LOAN
2 bài viết
0 lượt cảm ơn
Tham gia: 16/07/2012
Anh oi, e da doc bai viet cua anh. bai rat hay va em thay no co ich cho cong tac cua em nua. em rat mong dc lam quen va hoc hoi them o anh. anh nhan loi chu a?
(17/07/2012 00:03:59)
Báo vi phạm Trả lời    Bạn thích bình luận này? Thích (0)
Bạn cần đăng nhập để trả lời bài viết này

Bài có lời bình mới

Bình cuối bởi Trung
19/11/14   155 3
Bình cuối bởi cuong
01/11/14   19 20
Bình cuối bởi cuong
17/11/14   5 1
Bình cuối bởi cuong
24/10/14   26 9
Bình cuối bởi hoe
20/11/14   13 0

Hoạt động gần đây

HỮU HÒA đã bình luận vào Hỏi đáp cách kiếm tiền online hiệu quả nhất
24/11/14
Hiệp đã bình luận vào Hỏi đáp gửi links giới thiệu
24/11/14

Bài viết xuất sắc

Gửi bởi Quang
22/01/13   0 2
Gửi bởi
02/07/14   6 14
Gửi bởi Tuấn Anh
15/04/11   47 19
Gửi bởi
04/11/13   26 12
Gửi bởi Bow
15/10/14   133 1

1. Nguyen Van Nghia

2. Nguyễn Ngọc Kiều

3. Nguyễn Thị Hường

4. Nguyen Tien Son

5. Trần Thị Loan

6. Thành Nguyễn

7. phạm huấn

8. Nguyễn Hữu Thắng

9. Nguyễn Thị Hồng Mỵ

10. nguyễn nga

Thành viênLần xemTỷ lệ
Winter Sonata10,29412.33%
Nguyễn Diệp Anh7,6309.14%
Mr Bow3,2593.90%
Vũ Kim Hoàng3,0833.69%
Nguyễn Tuấn Anh1,9202.30%
Quách Tuấn Khanh1,8822.25%
Nguyen Anh Nguyet1,6611.99%
Nguyễn Ánh Ngọc1,5901.91%
Từ Nhiên1,5661.88%
Phạm Lê Phương1,3991.68%

Hoạt động cộng đồng

1
Từ 29/09/2014- 17/10/2014

Bản quyền thuộc về IDT International
Tầng 20 - Tòa nhà Charmvit Tower - 117 Trần Duy Hưng - Cầu Giấy - Hà Nội